【编者按】
纪理安（Kilian Stumpf，1655-1720），德意志耶稣会士，康熙三十三年（1694年）来华，供职钦天监，深得康熙信任。其所着《北京纪事》（Acta pekinensia）以拉丁文写成，详细记录了康熙四十四年至五十九年间（1705-1720）在华传教士与清廷的交往，尤以多罗、嘉乐两次使华事件为详。原稿凡十二卷，藏罗马耶稣会档案馆。民国年间北平图书馆曾摄制微卷，后随文物迁台，现藏台北故宫博物院图书文献处。
以下辑录《北京纪事》第七卷（1708-1709）残篇三则，系纪理安关于康熙四十七年“太子事件”的私人记录。原文为拉丁文，今据微卷抄本译出，拉丁原文与中文对照，以存其真。
一、关于那尊像
Anno domini 1708, mense Septembri
die quo haec scribo, animus meus adhuc tremit. Illa imago... quam Sanctissimus pater per legatum suum imperatori dono dedit, non erat simplex lignum sculptum, sed vas... vas alicuius rei quae nomen non habet. Frater Joachim, qui eam ex Europa usque ad portum vectavit, mihi ante mortem suam confessus est: per tres annos in cryptis monasterii Sancti Andreae iacuerat, ubi ossa trecentorum hominum, qui sub nomine maleficorum torti et occisi sunt, sine sepultura putruerunt. In illa crypta, dixit, nox numquam vere nox erat. Semper audiebamus... fletus. Et imago... imago oculos habebat. oculos qui te sequebantur.
Frater Joachim mortuus est antequam imperator eam aperuit. medicus dixit apoplexia. Sed ego vidi corpus. Vultus eius... ridebat. Ridebat sicut puer qui somnium pulchrum videt. Sed oculi eius aperti erant, et pupillae... pupillae in alium mundum spectabant.
Nunc illa imago in palatio est. Et aliquid, quod cum ea venit, iam non est in ea.
主历一千七百零八年九月
记此事时，吾心犹悸。那尊像……教宗陛下托特使赠予皇帝的那尊像，非寻常木雕，而是器皿——某种无名之物的容器。雅敬修士自欧洲护送此像至澳门，临终前告我：此像曾于圣安德肋修道院地下墓穴中停放三年。彼处埋藏三百余人骸骨，皆以“巫蛊”之名受刑而死，曝骨弃葬，不得超度。“那墓穴中，”他说，“夜非真夜。常闻……哭声。而那像……那像有眼。眼能随人转动。”
雅敬修士死于皇帝开箱之前。医者云“中风”。然吾见其尸，面容……含笑。如孩童见美梦而笑。然其目张，瞳仁……望向另一世界。
今那像已在宫中。与之俱来之物，已不在像中。
二、太子与那声音
Anno domini 1709, Ianuario
heri, per Fratrem Joachimum (alium, non eum qui mortuus est) audivi quod in palatio orientali accidit. princeps heres, qui a patre depositus et in domo quadam clausus est, nocte quadam cum nullo loqui coepit. custodes, qui ad ianuam stabant, audiverunt vocem eius, sed et aliam vocem... vocem quae non erat vox pueri, nec viri, nec senis. Vox quae simul erat omnes. Et lingua qua loquebatur... custodes iuraverunt se intellexisse, quamvis verba ipsa non nossent. Sciebamus quid diceret, dixerunt, quamvis verba ignoraremus.
quid dicebat?
Unum verbum: pater.
Sed non pater sicut nos dicimus. Aliquid aliud. Aliquid antiquius. Vox illa, per os principis, vocabant... vocabant aliquem qui non erat ibi. Et custodibus videbatur quod aliquis responderet. Sed nemo respondit, praeter umbras.
Frater meus, qui medicus est, dicit morbum esse. dico ego: quis morbus facit ut homo per os unius loquatur omnibus linguis?
主历一千七百零九年正月
昨日，经另一位雅敬修士（非已故者）闻知东宫之事。太子殿下为其父所废，囚于一宫。某夜，忽与无人者语。门外值守者闻其声，亦闻另一声……非童子声，非壮年声，非老者声。万声同发之声。其所用语……值守者誓称能懂其意，虽不识其辞。“彼所言，吾等知其意，”彼等云，“虽不识其辞。”
所言何？
一词：“父。”
然非吾辈所言“父”。乃他物，更古之物。彼声借太子之口，呼唤……呼唤不在场者。值守者觉若有应者，然实无应，唯影而已。
吾同侪中医者谓此乃病。吾问：何病能使一人之口，发万方之言？
三、禳星之夜
Anno domini 1709, Novembri
hodie venit ad me Frater xaverius, qui nocte illa in templo maiorum fuit. Vultus eius adhuc pallidus est. dixit: numquam tale quid viderat. Imperator ipse ritum celebravit, coram omnibus ministris. media ceremonia, omnes candelae in templo colorem mutaverunt. Factae sunt virides, sicut lux quae in putribus lignis videtur. Et ventus ortus est ex medio templo, ventus frigidus qui ossa penetrabat. Et in vento... vox. Vox clamantis: Amā!
Frater xaverius dixit: Scis quid sit Amā? Est vox manchu. Significat pater. Sed vox illa non erat vox principis, nec vox imperatoris. Vox quae ex omnibus parietibus simul veniebat.
Imperator non cessavit. perrexit legere preces suas, usque ad finem. Et cum ad finem pervenit, ventus subito cessavit. candela redierunt ad colorem suum. omnia facta sunt sicut antea.
Sed mane, cum ministri templum intraverunt, viderunt poma quae in altari fuerant... omnia nigra facta erant. Et in superficie eorum, litterae. Litterae Latinae: mEmINI.
quis scripsit? quomodo scripsit?
Frater xaverius dicit: Non est humanum opus. Ego credo ei.
主历一千七百零九年十一月
今日，方济各修士来访。禳星之夜，彼适在太庙。面犹苍白。云：生平未见此等事。皇帝亲自主祭，群臣环列。礼行至半，殿中诸烛，忽易其色。成碧绿，如朽木所发磷光。有风自殿中起，寒彻骨髓。风中……有音。呼“阿玛”之声。
方济各修士云：“可知‘阿玛’何意？满洲语，‘父’也。然彼声非太子声，非皇帝声。乃自四壁同时发出之声。”
皇帝不辍，续诵祭文至终。文毕，风骤止。烛复其色。万象如初。
然翌日晨，有司入殿，见供桌之果……尽成墨黑。果面有字，拉丁文：“mEmINI”（吾记）。
谁人所书？如何书之？
方济各修士云：“非人力所为。”吾信其言。
【附】《北京纪事》第七卷末页批注
Anno domini 1720, mense decembri
Imperator hodie signavit edictum: de cetero, noli sinere Europaeos in Sinis docere, prohibe, et multa vitare.
Legi edictum. Verba eius, sicut semper, clara et fortia. Sed cum oculos meos tollerem et in faciem eius aspicerem, vidi aliquid quod numquam ante videram. timor. timor in oculis imperatoris. Non timor hostis, non timor mortis. timor alicuius rei quae nomen non habet, quae formam non habet, quae tamen ibi est et semper erit.
Exiit. Reliquit nos. Sed cum exiret, paulisper stetit in limine, et retrorsum aspexit. Aspexit ad angulum ubi illa imago steterat. Et dixit aliquid, voce tam humili ut vix audirem: Scis tu, quid sit quod memini dicit?
Non respondi. Non poteram.
Nunc nocte, cum solus in cella mea sedeo, et lucerna tremula umbras in pariete movet, audire mihi videor... vocem. Vocem quae clamat: Amā...
Et scio: illud quod venit cum imagine, non abiit. manet. manebit. manebit donec aliquis respondeat.
Scriptum a fratre Kiliano Stumpf, Societatis Iesu, in peking, anno 1720.
主历一千七百二十年十二月
今日皇帝签署谕令：“以后不必西洋人在中国行教，禁止可也，免得多事。”
吾读谕令。其辞如常，清晰而有力。然吾抬首视其面容，见前所未见之物——惧。皇帝目中，有惧。非畏敌之惧，非畏死之惧。乃畏无名无形之物之惧，畏那在彼处、常在彼处之物之惧。
彼离去。弃我等。然临行之际，稍驻足于门槛，回首而望。望那像曾置之处。低语一言，声微几不可闻：“汝知‘记’者为何？”
吾未答。不能答。
今者夜深，吾独坐室中，灯影摇曳于壁，恍惚间若闻……一声。呼“阿玛”之声。
吾知：与像俱来之物，未去。它在。将在。待有人应之而止。
耶稣会士纪理安记于北京，主历一千七百二十年
【发现与整理】
2015年，罗马耶稣会档案馆开放《北京纪事》全本微卷供学术研究。台北故宫博物院图书文献处购入副本，编目过程中发现第七卷末页有上述三则记录。据比对，此三则笔迹与纪理安其他手稿一致，当为真迹。
然《北京纪事》通行诸本（包括澳门理工学院2015年英译本）均未收录此三则。或为纪理安私录，未入正稿；或为后人抽毁，不得而知。今据微卷抄本整理刊布，以飨学界。
录文既毕，校者忽忆及民国三十八年迁台文物中，有杂字三七二号木箱，内贮焦黑圣母像一尊，眼眶嵌有人目。不知此像与纪理安所记者，是否同一？
若同一，则彼自康熙年间“在”，迄今已三百余年矣。
——校者识，2016年三月